1. Ana Sayfa
  2. Akademi
  3. Kripto Paraların Riskleri Nedir?

Kripto Paraların Riskleri Nedir?

Popüler yatırım aracı olan bitcoin ve kripto para birimlerinin piyasa genelinde taşıdığı riskler ve bunlarda ne şekilde kaçınabileceğinizi bu yazımızda paylaştık.

kripto para riskleri

2009 yılı itibaren hayatımıza giren ve kripto para birimlerinin atası olarak kabul edilen Bitcoin’in çıkış noktası bilinmezliğini halen korumaktadır. Satoshi Nakamoto kod adını kullanan bir kişinin Bitcoin’i ve ilk blockchain platformunu kurması ile kripto para dünyasının temelleri atılmıştır. Herhangi bir hükümet ya da bir otoritenin kontrolünde bulunmayan kripto para birimleri pek çok yatırımcı tarafından daha güvenilir bir ödeme sistemi olarak görülüyor. Güvenilirliğini tescilleyen bir başka özelliği ise blockchain teknolojisidir. Bu özellik herhangi bir otorite gücünün onayına gereksinim duymaksızın işlem yapılmasına olanak sağlamaktadır.

Salgın döneminde hemen hemen herkesin sosyal yaşamının sekteye uğraması ve karantina uygulamaları sebebi ile insanların işlerini kaybetmesi internet üzerinden para kazanma dürtüsünü tetikledi. Türkiye’deki kripto para dünyasına salgın döneminde 2 milyon civarında yeni yatırımcı dahil oldu ve bu rakam dünya çapında bir rekora imza attı. Pandeminin etkisi ve Bitcoin’nin yükselişi, kripto para birimlerini popüler yatırım araçları listesinin bir üyesi haline getirdi. Buna ek olarak 2019 yılında yürütülen bir araştırmaya göre kripto paralara en yüklü yatırımı ise şaşırtıcı bir biçimde Y kuşağının yaptığı ve bu yatırım aracına hisse senetlerinden çok daha fazla güvendiklerini ortaya çıkardı.

Kripto paralar güvenilir midir?

Oldukça kısa bir sürede kazanç elde edilen bu platform ile ilgili dolandırıcılık haberleri de yavaş yavaş gündemdeki yerini buldu. Kripto para kullanımının zirve gördüğü Türkiye’de Thodex vurgunu bu anlamda oldukça tedirginlik oluşturdu. Tam tamına 391 bin aktif hesaba sahip olan Thodex’in kurucusu Faruk Fatih Özer’in yurt dışına çıktığı iddiaları yatırımcılarda oldukça büyük bir endişe yarattı. Tam tamına 12 milyar dolarlık işlem hacmine sahip olan Thodex’te 2 milyar doların yok olduğu bu vurgun Türkiye tarihindeki en kapsamlı dolandırıcılık olarak kayıtlara geçti.

Kripto para birimlerinin hayatımıza 2008 ekonomik krizinin ardından dahil olduğunu vurgulayan uzmanlar, bu para biriminde kriptoloji tekniğinin tercih edilmesinin güvenirliği arttırdığını belirtti. Bu sistem merkeziyetçi bir platform içinde ve farklı bir veri alt yapısı ile korunmakta ve eşleştirilmektedir. Bu nedenle uzmanların ifadelerine göre cüzdan sahipleri arasında gerçekleşen işlemlerin taklit edilmesi kesinlikle mümkün olmamaktadır. Bu özellikleri ile kripto para ile yapılan işlemler geleneksel bankacılık yöntemlerinden çok daha güvenilir bir yöntemdir.

Kripto paraların hızla popüler hale gelmesinin nedenleri nelerdir?

Kripto para birimlerinin hızlı bir biçimde geniş kitlelere yayılmasını sağlayan birkaç faktör bulunmaktadır. Bunlardan en önemlisi gelişen internet teknolojisi nedeni ile gerçekleştirilen alışverişler ve fintech firmalarının yaygınlaşmasıdır. Tüm bu değişimler ile birlikte ekonomi de süratle dijital olana doğru yol almaya başladı. Pandemi nedeni ile istisnasız her bireyin tüketim alışkanlıkları oldukça radikal bir biçimde değişti. Ve bu değişim hemen hemen herkesi giderek dijital ortamdaki seçeneklere yönlendirmeye başladı. Teknolojinin gelişimi ve hayatımıza dijitalleşmenin dahil olması ile kripto paralar da popüler birer yatırım aracı haline geldi. 2009 yılında piyasaya sürülen ve tam olarak 10 senenin ardından yani 2017-2018 yıllarında Bitcoin’in gösterdiği yükseliş herkes tarafından oldukça şüpheyle karşılanmıştı. Şüpheler bu yükselişin kalıcı olup olmadığı ile ilgiliydi. 2020 yılında ise işlem hacmi giderek artan Bitcoin piyasadaki rakip tanımayan konumunu istikrarlı bir biçimde korumaya devam etti. Geleneksel para birimleri bir diğer deyiş ile reel para birimleri enflasyon karşısında direncini kaybederken, Bitcoin bu durumdan hiç etkilenmemişti. Bu nedenle pek çok uzman yatırımcı tarafından tercih edilen bir yatırım aracına dönüştü.

Kripto para dünyasında dolandırıcılık yaşanıyor mu?

Pek çok uzmana göre kripto paralar aslında oldukça güvenilir bir alt yapı sunuyor ancak her alanda olduğu gibi bu platformda da dolandırıcılık durumları tecrübe edilebiliyor. Özellikle para aktarımları esnasında gerçekleşen dolandırıcılık olayları, para aktarımının tanımadıkları bir kişinin hesap cüzdanına yapmasından kaynaklıdır. Bu aktarım esnasında fishing adı verilen bazı girişimler meydana gelebiliyor. Aslen taklit edilemez bir doğaya sahip olan kripto para birimleri, bu anlamda uzmanlaşmış kişilerce dolandırıcılık olaylarında araç haline gelebiliyor. Bu nedenle kripto para dünyasına giriş yapmadan ve işlem gerçekleştirmeden önce bilinçlenmekte fayda olacaktır. Öncelikle hangi platformda işlem gerçekleştireceğiniz çok önemli. Bulunduğunuz kripto para borsasının siber saldırıları karşı dirençli olması güvenilir bir işlem ortamı sunmaktadır.

Kimlik doğrulama aşamasında da dikkatli olmakta büyük fayda var. Herhangi bir kripto para işlemi gerçekleştirirken iki aşamalı doğrulama sistemi tercih etmek bu anlamda tatsız bir durum yaşamayı önleyecektir. Bir diğer belirsiz konu ise bir para aktarımı gerçekleştirirken yanlış cüzdana iletildiğinde o kripto paranın bir daha bulunamamasıdır. Yanlış adrese iletilen bir kripto parayı platform içinde bulmak oldukça zor olacaktır. Bunun nedeni ise bilmediğiniz ya da var olmayan bir hesap cüzdanına iletilme ihtimalidir. Bu durum ne yazık ki pek çok insanın başına gelmektedir.

Yatırım portföyünde kripto paralara ne kadar yer verilmelidir?

Türkiye’de finansal anlamdaki bilincin ve okur yazarlığın yüksek seviyede olması bu anlamda büyük bir avantaj doğurmaktadır. Ancak kripto para borsası hayatlarımızda henüz çok yeni olduğu için bu kulvarda epey yol kat edilmesi gereklidir. Kripto para dünyasından geleneksel borsalara kıyasla çok daha fazla dalgalanma yaşanmaktadır. Bu durum başta pek çok yatırımcı gibi sizi de düşündürse de aslından iyi bir teknik analiz yeteneğiniz varsa bunu lehinize çevirebilirsiniz. Piyasanın bu kadar dalgalanmaya sahip olmasının nedeni ise herhangi bir merkezi yönetim gücünün bulunmamasıdır.

Örnek vermek gerekirse hisse senedi borsasında büyük bir otoriter güç bulunmakta ve bu borsayı denetlemektedir. Kripto para birimlerinin çıkış noktası da tam olarak bu noktada başlamaktadır. Bu merkeziyetçi yapıdan daha farklı bir yapı kurma fikridir. Bu özellik kripto paraları güvenilir bir yatırım aracı haline getirirken bir yandan da yaşanan ani dalgalanmalar nedeni ile riskli bir yatırım aracına da dönüştürmektedir. Bu dalgalanmalar piyasa hacmine ve varlık değerine göre değişkenlik göstermektedir. Bu ani değişimler nedeni ile kazanç elde etmek de kayıp vermekte her durumda muhtemeldir. Riskli bir değer sınıfı olarak görülen kripto paralar elbette her yatırım portföyünde bulunmalıdır fakat yatırımınızın çoğunluğu kapsamamalıdır. Yatırımlarınız arasında çok büyük bir yer kaplar ise kayıp verme ihtimaliniz o kadar artmaktadır. Örnek vermek gerekirse kripto para birimlerine gerçekleştirdiğiniz yatırımlar altın ya da hisse senedine yaptığınız daha fazla olmamalıdır. Kimi yatırımcılar daha farklı stratejiler izleyebilmektedir ancak genellikle bu durum büyük kayıplarla sonuçlanmaktadır.

Şunu belirtmekte fayda olacaktır, bu dalgalanmalar denetimsizlikten kaynaklanmamaktadır, bunun asıl nedeni oldukça yeni bir teknolojiye sahip olmasıdır. Dünya çapında bakıldığında kullanım oranı hala o kadar da yüksek değil ancak bu konuda büyük bir farkındalık oluşmaya başladı. Bu seviyenin çok yakından inanılmaz bir oranda artacağı öngörülmektedir. 2009 yılında hayatlarımıza giren kripto paralar 12 sene gibi kısa bir sürenin ardından 2 trilyon dolar işlem hacmine erişti. Bu rakam bu kadar kısa bir süre için oldukça umut vaat edici.

Ülkeler kripto para birimlerini yasaklayabilir mi?

Kripto para dünyası önceleri hiç de önem arz etmezken özellikle pandeminin baş göstermesi ile bu alan ile hükümetler de ilgilenmeye başladı. Birçok yasa dışı iş için ödeme aracı olarak ün kazanan kripto para birimleri ülkeler tarafından denetlenememektedir. Bu durum da ülkelerin yasa dışı gerçekleştirilen bu anlaşma ve işlerin önüne geçememesine yol açmaktadır. Böylelikle illegal işlerin oranı giderek artmaya başlamıştır.

Ayrıca buradan kazanç elde eden hiçbir vatandaşa görünürde bir varlığı bulunmadığı için vergilendirme yapılamamaktadır. Bu durum da ülkelerin hazinesi açısından oldukça tedirginlik yaratan bir gelişmedir. Birçok ülke daha ılımlı bir politika izleyerek kısmi kullanımlara izin verirken kimi ülkelerde tamamen kullanımı yasaklanmış bulunmaktadır. Bu düzenlemeler yakın bir zamanda tüm kripto para dünyasını etkileyecek bazı kararlar alınabileceği gerçeğini yansıtmaktadır. Bu kararlar olumlu ya da olumsuz yönde de olabilir fakat kripto paraların kaderini ve seyrini tümüyle değiştirecekleri kesindir.

Düşünüldüğünde dünyada toplamda 10 bin civarında kripto para birimi var hemen hepsi olmasa da belli başlı işlem hacmi yüksek kripto paraların belli sektörlerde resmi anlamda ödeme aracı olarak tanınması kaçınılmazdır. Ancak bu durum vergi yükümlülüklerinden arınmak için kripto para dünyasına giriş yapanlar için pek iyi bir gelişme olmayacaktır. Çünkü yasal olarak tanınan bir varlık değeri haline geldiğinde doğal olarak kripto paralar ile elde ettiğiniz kazanç için vergiye tabi tutulacaksınız. Bu gelişmeler Avrupa ve Güney Kore’de şu an için zaten mevcut. Bu durum çok yakında tüm dünyaya yayılabilir.

Türkiye’deki kripto para borsası ne durumda?

Bu anlamda Türkiye’de de çalışmalar gerçekleştiriliyor ancak farkındalık ve bilinç eksikliği mevcut. Teknik analiz yeteneğinden yoksun sadece duyumlarla yatırım yapanların sayısı git gide artmaktadır. Bu durum işlem hacmi açısından sevindirici olsa da kaliteli bir ağ yapısı sağlamamaktadır. Bu nedenle Türkiye’de bu konu ile ilgili daha kapsamlı bir mevzuata gereksinim bulunmaktadır.

Pandemi nedeni ile zaten reel para birimi dediğimiz Türk Lirasını da sanal para şeklinde kullanmaya alıştık. Kredi ve banka kartlarımızdaki paralar somut olarak zaten var olmadıkları için onlar da bir nevi bir dijital para sınıfına girmektedir. Nakit paranın kullanımı git gide azaldığı için dijital ortamda güvenle kullanılacak bir para birimine zaten ihtiyaç vardı. Bu noktada da kripto paraların varlığı her geçen gün daha da yaygınlık kazandı.

Ancak Türkiye’de henüz bu konuda yasal bir düzenleme bulunmamaktadır. Yani bir diğer deyiş ile sanal kripto para varlığınızdan dolayı vergi yükümlülüğünüz bulunmamaktadır. Türkiye’de dünyadaki trendleri takip ederse kısa bir sürede bu alana da bazı yaptırımlar devlet eli ile gerçekleştirilecektir. Özellikler Thodex vurgununun ardında devlet büyüklerince daha da dikkat çeken kripto para dünyası çok kısa bir zamanda tanınırlık yakalayabilir. Bu tanınırlıkla birlikte yasal bir vergilendirme sürecine de tabi tutulabilir.

Ancak bu vergilendirme sisteminin de reel para birimlerine uygulandığı gibi hayata geçemeyeceğini savunan bazı uzmanlar bulunmaktadır. Bunun nedeni ise sanal para birimlerinin yapı itibari ile reel para birimlerinde oldukça fazla farklılık göstermesidir. Bu noktada öngörülen şey bu dijital para birimlerince elde edilecek kazançlar çok daha farklı bir vergi uygulamasına tabitutlmasıdır. Sonuçta bu para aslında somut olarak yer almamakta ve üretim merkezi bir reel para biriminde olduğu gibi Merkez Bankası değil. Bu paralar devlet tarafından basılmadığı için daha farklı mecralara söz hakkı doğacaktır.

Yazar Hakkında

kriptoin.org bitcoin, altcoin ve blockchain teknolojisiyle ilgili rehber kaynak sunarken takipçilerine bireysel olarak karar verip, al&sat veya yatırım yapmak isteyen kriptonlara hitap eder. Yatırım tavsiyesi vermez paranızı kripto para piyasalarında nasıl yönetebileceğinizi anlatır.

düşünceni belirtmek ister misin?